หลักการและเหตุผล

ในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยมีความพยายามปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในด้าานต่างๆที่ทั้งสังคมและฝ่ายวิชาการเห็นพ้องต้องกันว่ามีปัญหาและต้องได้รับการแก้ไข อาทิการลดการใช้โทษทางอาญา (overcriminalization) การลดโทษจำคุก การลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ตลอดจนการลดการทุจริตในกระบวนการ แต่ปรากฏว่ายังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ดังจะเห็นได้จากการจัดอันดับดัชนีหลักนิติธรรม (Rule of Law Index) พบว่าในปี ค.ศ. 2022 ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 80 จาก 140 ประเทศทั่วโลกโดยมีคะแนนด้านความยุติธรรมทางอาญาแย่ที่สุดอยู่ที่ร้อยละ 42 ของคะแนนเต็ม แทบไม่เปลี่ยนไปจากคะแนนในปี 2015 สอดคล้องกับผลการจัดอันดับของสถาบันวิจัย Varieties of Democracy (V-Dem) ซึ่งประเทศไทยมีคะแนนการเข้าถึงความยุติธรรมเพียงร้อยละ 35 คะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ร้อยละ 59