ยุติ-ธรรมอำพราง: ความไม่เป็นธรรมที่ซ่อนในกระบวนการยุติธรรมไทย

โดย ศุภณัฏฐ์ ศศิวุฒิวัฒน์  | 31 มกราคม 2567

‘ยุติ-ธรรม’ เป็นคำที่สื่อถึงสภาพปัญหาในกระบวนการยุติธรรมอาญาไทยที่คนรับรู้กันเป็นวงกว้าง นั่นคือเป็นกระบวนการที่ไม่ได้คืนความเป็นธรรมแก่ผู้เสียหาย เต็มไปด้วยการดำเนินงานที่ไม่มีประสิทธิภาพและล่าช้า ซ้ำร้ายไปกว่านั้น มีหลายกรณีที่ ‘ผู้อำนวยความยุติธรรม’ ทำลายความเป็นธรรมลงเสียเองด้วย อาทิ คดีฆาตกรรมเชอร์รี่ แอน ที่มีการจับแพะและสั่งประหารในศาลชั้นต้น คดีผู้กำกับโจ้ที่คลุมถุงดำและซ้อมผู้ต้องหาจนเสียชีวิต คดีบอส อยู่วิทยาขับรถชนตำรวจเสียชีวิตซึ่งอาจมีเจ้าหน้าที่รัฐจำนวนมากช่วยเหลือจนมีคำสั่งไม่ฟ้อง หรือคดีล่าสุดอย่างคดีฆาตกรรมป้าบัวผันที่ก็มีการจับแพะ คดีฉาวเหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของความไม่เป็นธรรมทั้งหมดที่หลบซ่อนอยู่ภายใต้ชื่อความยุติธรรมไทย แต่ก็สั่นคลอนความเชื่อมั่นของสังคมไทยว่ากระบวนการยุติธรรมไม่อาจเป็นที่พึ่งสุดท้ายได้  

ทุกครั้งที่ความบิดเบี้ยวของยุติธรรมไทยปรากฏขึ้น ก็จะมีเสียงเรียกร้องว่าถึงเวลาปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมไทย ทั้งตำรวจ อัยการหรือแม้แต่ศาลเอง ซึ่งก็จะตามมาด้วยการตั้งคณะกรรมการปฏิรูปหลากหลายชุดและข้อเสนอจำนวนมาก แต่สุดท้ายแล้ว ความพยายามปฏิรูปเหล่านั้นยังไม่สามารถยุติความไม่ธรรมได้สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมกับ 101 PUB – 101 Public Policy Think Tank ชวนผู้อ่านสำรวจความไม่เป็นธรรมที่ซ่อนอยู่ในกระบวนการยุติธรรมไทย และวิเคราะห์หาสาเหตุที่ทำให้การปฏิรูปที่ผ่านมาไม่ประสบผลสำเร็จ

อ่านบทความฉบับเต็ม คลิกที่นี่

กระบวนการยุติธรรมอาญาไทยไม่เป็นที่เชื่อใจของสังคมความบิดเบี้ยวในหลายคดีบั่นทอนความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมไทยความยุติธรรมไทยบกพร่องตลอดเส้นทาง: การสอบสวนแทรกแซงง่าย-ตรวจสอบยากความยุติธรรมไทยบกพร่องตลอดเส้นทาง: การพิจารณาคดีนิ่งเฉยต่อความไม่เป็นธรรมคดีอาญามากล้น บีบให้ยุติความเป็นธรรมปฏิรูปไม่คืบหน้า ติดอยู่ในความขัดแย้งระหว่างหน่วยงานยุติธรรมปฏิรูปยุติธรรมหวังให้เป็น ’อิสระ’ แต่กลับ ‘เอกเทศ’ จากความรับผิดต่อประชาชนปัญหาฝังในวิถีปฏิบัติ ยากที่แก้ด้วยเพียงกฎหมายยุติธรรมที่บิดเบี้ยวคือเนื้อในของจารีต ‘รัฐเป็นใหญ่’