ความเป็นไทยภายใต้ระบบยุติธรรมที่ถูกแช่แข็ง

101 PUB | 2 พฤษภาคม 2567

กระบวนการยุติธรรมของไทยไม่ค่อยเป็นที่ไว้วางใจของสังคมนัก ความไม่ไว้วางใจนี้หนักถึงขั้นที่ผู้คนเชื่อมั่นในกฎแห่งกรรมมากกว่าองค์กรยุติธรรมอย่างตำรวจและอัยการ ผู้เสียหายจำนวนมากจึงอาจเลือกเข้าวัดทำบุญหรือไป ‘มู’ แทนการแจ้งความดำเนินคดี เพราะคิดว่าคงไม่ได้รับความเป็นธรรมจากระบบ และรอให้กฎแห่งกรรมทำงานของมันไป

การมีโทษจำนวนมากจนคนอาจทำผิดกฎหมายได้ตลอดเวลา การดำเนินคดีรุนแรงกับประชาชนทั่วไปแต่กลับทำอะไรคนที่มีฐานะร่ำรวยหรือมีอำนาจไม่ได้ ตลอดจนข่าวการทุจริตภายในกระบวนการยุติธรรมที่มีให้เห็นกันแบบรายวัน ยิ่งทำให้คนไม่อาจมั่นใจว่าจะได้รับความเป็นธรรมถ้าต้องเข้าสู่กระบวนการ

แม้ที่ผ่านมาประเทศไทยมีความพยายามปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในด้านต่างๆ ที่ทั้งสังคมและฝ่ายวิชาการเห็นพ้องต้องกันว่ามีปัญหาและต้องได้รับการแก้ไข แต่กลับไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ซึ่งเป็นเพราะปัจจัยเชิงสถาบันทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการกำลังทำงานอยู่เบื้องหลังตัวอักษรในกฎหมาย และ ‘แช่แข็ง’ กระบวนการยุติธรรมของไทยไว้ไม่ให้เดินหน้าไปได้

สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมกับ 101 PUB – 101 Public Policy Think Tank ชวนสำรวจปัจจัยเชิงสถาบัน หรือ ‘ความเป็นไทย’ ที่อยู่เบื้องลึกภายใต้ภูเขาน้ำแข็งกระบวนการยุติธรรมและความล้มเหลวในการปฏิรูป และตั้งต้นคิดกันว่าจะต้องปรับสภาพแวดล้อมอย่างไรให้เกิดการปฏิรูปในอนาคตเกิดขึ้นได้จริงอย่างมีคุณภาพ

อ่านบทความฉบับเต็ม คลิกที่นี่

กระบวนการยุติธรรมไทยมีปัญหาตลอดเส้นทางปัญหาในกระบวนการทำประชาชนเข้าถึงความยุติธรรมได้ยากพยายามปฏิรูปหลายเรื่อง แต่ยังแก้ไม่ได้ ไปไม่ถึงรากระบบสร้างแรงจูงใจเร่งงานให้จบ-ตอบโจทย์ผู้ใหญ่จารีต-วัฒนธรรมเก่า ฉุดรั้งการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมต้องปรับสมดุลอำนาจใหม่ ให้กฎหมายดูแลประชาชน